MINDPLAY RONDT EERSTE ONDERZOEKSFASE SUCCESVOL AF:
UITGEBREIDE BEHOEFTEANALYSE BEVESTIGT NOOD AAN VROEGTIJDIGE ONDERSTEUNING VAN MENTAAL WELZIJN BIJ JONGE KINDEREN

België – Het Europese MindPlay-project heeft met succes de eerste onderzoeksfase (WP2 – Needs Analysis) afgerond. In deze fase werd een uitgebreide behoefteanalyse uitgevoerd naar de mentale gezondheid en het welzijn van kinderen van 3 tot 9 jaar. De resultaten vormen een belangrijke mijlpaal voor het project en leggen de wetenschappelijke basis voor de ontwikkeling van innovatieve spelgebaseerde diagnostische hulpmiddelen en opleidingsprogramma’s voor scholen.

COMBINATIE VAN FOCUSGROEPEN EN ENQUÊTES

Om een volledig beeld te krijgen van de uitdagingen rond mentale gezondheid in het vroegonderwijs werd gekozen voor een gecombineerde onderzoeksaanpak.

Enerzijds werden focusgroepgesprekken georganiseerd met vertegenwoordigers uit het onderwijs en gezinnen. Anderzijds werden uitgebreide vragenlijsten afgenomen bij dezelfde doelgroepen. Door deze kwalitatieve en kwantitatieve onderzoeksmethoden te combineren kon het project zowel diepgaande ervaringen als bredere trends in kaart brengen. Aan de focusgroepen namen deel:  20 leerkrachten uit het kleuter- en lager onderwijs, 7 schooldirecteurs, 6 schoolpsychologen en pedagogen en 7 ouders van kinderen tussen 3 en 9 jaar

Daarnaast werden enquêtes afgenomen bij leerkrachten (40), schoolleiders (15), psychologen (15) en ouders (36) om de bevindingen statistisch te onderbouwen en verschillen tussen de doelgroepen te analyseren.

EERSTE CONCLUSIES: SCHOLEN ZIEN TOENAME VAN MENTALE EN EMOTIONELE UITDAGINGEN

De onderzoeksresultaten tonen een opvallende consensus tussen alle deelnemende groepen. Zowel leerkrachten, directies, psychologen als ouders signaleren een stijging van sociaal-emotionele en gedragsmatige uitdagingen bij jonge kinderen.

De meest voorkomende signalen zijn:

  • Concentratieproblemen en hyperactiviteit
    • Moeilijkheden met emotieregulatie
    • Angst en emotionele onzekerheid
    • Sociale terugtrekking en eenzaamheid
    • Toenemende agressie tussen leeftijdsgenoten
    • Problemen gerelateerd aan moeilijke thuissituaties
    • Gevolgen van overmatige schermtijd en digitale overprikkeling
    • Extra kwetsbaarheden bij kinderen met migratie- of traumatische ervaringen

Uit zowel de focusgroepen als de enquêtes blijkt dat veel van deze problemen reeds zichtbaar zijn in de eerste jaren van het onderwijs.

GROOTSTE UITDAGING: VROEGTIJDIGE HERKENNING

Een centrale conclusie van het onderzoek is dat scholen mentale gezondheidsproblemen vaak herkennen, maar dat zij onvoldoende beschikken over gestandaardiseerde en leeftijdsgerichte hulpmiddelen om risico’s vroegtijdig te detecteren.

Leerkrachten geven aan dat zij vandaag vooral vertrouwen op observaties, ervaring en intuïtie. Vooral bij jonge kinderen is dit complex omdat emoties zich vaak uiten via gedrag, spel, lichamelijke klachten of sociale interacties in plaats van via taal.

Psychologen en pedagogen bevestigen bovendien dat er een tekort bestaat aan toegankelijke, niet-verbale screeningsinstrumenten die geschikt zijn voor jonge kinderen en kinderen met diverse taal- en culturele achtergronden.

NOOD AAN OPLEIDING EN ONDERSTEUNING

De behoefteanalyse toont eveneens een sterke vraag naar bijkomende professionalisering.

Leerkrachten en schoolleiders vragen meer ondersteuning rond:

  • Vroegdetectie van mentale gezondheidsproblemen
    • Trauma- en stresssensitief werken
    • Emotieregulatie en gedragsproblemen
    • Communicatie met ouders
    • Crisisinterventie en doorverwijzing
    • Samenwerking met hulpverleningsdiensten

Daarnaast wijzen alle doelgroepen op lange wachtlijsten binnen de hulpverlening en een tekort aan gespecialiseerde ondersteuning voor jonge kinderen.

STERKE ONDERSTEUNING VOOR DE MINDPLAY-TOOLS

Een van de meest positieve resultaten van de onderzoeksfase is de brede steun voor de voorgestelde MindPlay-aanpak.

Alle stakeholdergroepen zien grote meerwaarde in spelgebaseerde hulpmiddelen die jonge kinderen op een natuurlijke en veilige manier helpen hun emoties uit te drukken. Vooral de mogelijkheid om via spel vroegtijdig signalen van angst, stress, sociale uitsluiting, agressie en emotieregulatieproblemen zichtbaar te maken, wordt als veelbelovend beschouwd.

De deelnemers benadrukken daarbij dat de tools:

  • Wetenschappelijk onderbouwd moeten zijn
    • Eenvoudig inzetbaar moeten zijn in de klas
    • Praktisch bruikbaar moeten zijn voor leerkrachten
    • Geen extra administratieve belasting mogen veroorzaken
    • De samenwerking tussen school, ouders en hulpverlening moeten versterken

BELANGRIJKE MIJLPAAL VOOR HET PROJECT

Met de afronding van WP2 heeft MindPlay een cruciale projectmijlpaal bereikt. De verzamelde inzichten uit focusgroepen en enquêtes leveren een uniek overzicht van de huidige uitdagingen rond mentaal welzijn in het vroegonderwijs.

Deze resultaten vormen nu de basis voor de volgende projectfase, waarin de MindPlay-partners innovatieve spelgebaseerde diagnostische instrumenten, integratiespellen en trainingsmodules zullen ontwikkelen, testen en implementeren in scholen.

De boodschap van de deelnemers is duidelijk: vroegtijdige preventie en ondersteuning zijn essentieel, en scholen hebben behoefte aan toegankelijke, wetenschappelijk onderbouwde hulpmiddelen om het mentale welzijn van jonge kinderen duurzaam te versterken.

Over MindPlay

MindPlay is een Europees samenwerkingsproject dat zich richt op de preventie, vroegdetectie en ondersteuning van mentale gezondheidsproblemen bij kinderen van 3 tot 9 jaar. Het project ontwikkelt innovatieve spelgebaseerde hulpmiddelen en opleidingsprogramma’s voor leerkrachten, schoolteams en ouders. Het project wordt medegefinancierd door de Europese Unie.

#MindPlay #MentalHealth #ErasmusPlus #MentalHealthAwareness #Education #EducationalInnovation #Wellbeing #SchoolMentalHealth #Mindfulness